„JAK WAŻNY JEST DLA MNIE DRUGI CZŁOWIEK?” – scenariusz lekcji języka polskiego poświęcony kształtowaniu postaw empatycznych


KLUCZOWE ZAGADNIENIA

  • życzliwość,
  • troska,
  • zaangażowanie w kontakt,
  • bezinteresowność,
  • spontaniczność.


CELE LEKCJI

związane z kształtowaniem postaw:
  • uczniowie z szacunkiem i życzliwością traktują drugiego człowieka,
  • uczniowie dostrzegają wartość otwarcia się na potrzeby drugiego człowieka.

związane z kształtowaniem umiejętności polonistycznych:
  • uczniowie opisują odczucia, jakie wzbudzają w nich dzieła literackie i audiowizualne,
  • uczniowie omawiają na podstawie literatury i teledysku podstawowe i ponadczasowe zagadnienia egzystencjalne – przyjaźń, cierpienie, lęk, nadzieja, samotność, inność,
  • uczniowie uwzględniają w analizie specyfikę tekstów kultury przynależnych do sztuk audiowizualnych.


MATERIAŁY

  • kostki metodyczne,
  • tablica/flipchart,
  • patyczki z imionami uczniów,
  • rzutnik,
  • komputer – z dostępem do sieci,
  • głośniki,
  • wydrukowane zadania dla grup,
  • telefony uczniów,
  • fragmenty Kwiatu kalafiora Musierowicz,
  • wydrukowane kryteria interpretacji do samooceny,
  • małe kartki typu post-it do ewaluacji zajęć.


PRZED ZAJĘCIAMI

Scenariusz zakłada, że uczniowie znają pojęcie empatii. Jeśli nie, warto poprosić ich o obejrzenie tych krótkich filmików i o zapisanie paru cech empatii:


PRZEBIEG ZAJĘĆ

Część pierwsza

1. Najpierw przedstaw uczniom (na tablicy/flipcharcie) pytanie kluczowe: „Do czego są nam potrzebni inni ludzie? Jak ważny jest dla mnie drugi człowiek?”. Poproś o luźne wypowiedzi uczniów na ten temat.

2. Przedstaw temat lekcji, cele dla uczniów i kryteria sukcesu:

Po lekcji:

  • będziecie wiedzieli, jakie znaczenie ma troska i życzliwość w kontaktach z ludźmi,
  • uświadomicie sobie, że empatia wymaga od nas aktywnego zaangażowania w kontakt,
  • będziecie potrafili zinterpretować teledysk muzyczny.


Kryteria sukcesu:

  • potrafisz wymienić co najmniej trzy elementy sprzyjające budowaniu pozytywnych relacji między ludźmi,
  • potrafisz wymienić trzy elementy przydatne do analizy teledysku i wykorzystujesz je w interpretacji.


3. Sprawdź rozumienie celów lekcji: poproś, by wylosowane za pomocą patyczków osoby odniosły się ustnie do kolejnych celów.

4. Zadanie na dobry początek – powiązanie z wcześniejszą wiedzą: poproś wybranego ucznia o rzut kostką metodyczną (pola niebieskie) i o odpowiedź na wylosowane pytanie. Staraj się odnosić wypowiedzi uczniów do ich wiedzy na temat empatii.

Część druga

1. Obejrzyjcie razem teledysk do utworu Artura Rojka „Beksa” (zobacz tu). Poproś, by w parach uczniowie podzielili się swoimi wrażeniami, powiedzieli o emocjach, jakie wzbudził w nich ten teledysk. Przysłuchuj się rozmowom.

2. Za pomocą aplikacji Random Picker (zobacz tu) lub jakiejkolwiek innej metody (wybierz na przykład stąd) – podziel uczniów na trzy zespoły.


3. Przekaż zespołom instrukcje do zadania, omów je, a następnie przysłuchuj się pracy i jeśli trzeba – udzielaj wsparcia (uczniowie mogą używać własnych telefonów do wykonania zadania):

Grupa 1: TEKST (zobacz tu)

Pracujecie z tekstem tego utworu. Przeczytajcie go, postarajcie się „zapomnieć” o widzianym przed chwilą teledysku i odpowiedzcie na pytania:

  • Kim jest podmiot liryczny tego utworu?
  • Jaki nastrój panuje w utworze?
  • Co wynika z tytułu? Jak tytuł wiąże się z tekstem?
  • Jaka jest wymowa tego tekstu?


Grupa 2: OBRAZ

Skupcie się na samym obrazie, obejrzyjcie jeszcze raz teledysk, bez dźwięku. Postarajcie się odpowiedzieć na pytania:

  • Kim jest główny bohater tego filmu?
  • Jaki nastrój panuje w filmie?
  • Co wynika z tytułu? Jak tytuł wiąże się z filmem?
  • Jaka jest wymowa tego filmu?


Grupa 3: MUZYKA

Wysłuchajcie tego utworu bez patrzenia na film. Skupcie się na muzyce i ścieżce wokalnej. Postarajcie się odpowiedzieć na pytania:

  • Kim jest główny bohater tej piosenki?
  • Jaki nastrój w niej panuje?
  • Co wynika z tytułu? Jak tytuł wiąże się z muzyką?
  • Jaka jest wymowa tego utworu?


4. Podsumuj zadanie w formie tabeli na tablicy lub na flipcharcie: wylosowani za pomocą patyczków uczniowie podchodzą do tablicy i zapisują odpowiedzi na pytania, nad którymi pracowali:


5. Poproś uczniów o sformułowanie wniosków z zadania (za pomocą zdań niedokończonych) – uczniowie mogą konsultować się z osobą siedzącą najbliżej:

  • Gdyby człowiek otworzył się na kontakt z drugim, jego życie…
  • Na wymowę całego teledysku najsilniejszy wpływ ma według mnie…, ponieważ…
  • Teledysk interpretujemy nieco odmiennie w zależności od warstwy, którą bierzemy pod uwagę, ponieważ…
  • Kiedy człowiek jest samotny, czuje…
  • Ten teledysk uświadomił mi, że…


Część trzecia

1. Zadaj uczniom pytanie: jakie macie pomysły na budowanie pozytywnych relacji z drugim człowiekiem? W formie burzy mózgów sformułujcie odpowiedzi na tablicy/flipcharcie.

2. Praca indywidualna: uczniowie czytają fragmenty książki M. Musierowicz Kwiat kalafiora. Następnie tworzą krótkie interpretacje według podanych kryteriów; na koniec dokonują samooceny swoich tekstów.


Kryteria:

– do tekstu tworzę pytania rozpoczynające się od słów: Dlaczego? Jak? Co by było, gdyby…?
– w interpretacji staram się zawrzeć odpowiedzi na te pytania,
– mój tekst ma długość około jednej strony,
– nie popełniam błędów językowych, ortograficznych i interpunkcyjnych (dopuszczalne po dwa błędy).

Uczniowie pracują w skupieniu. Gdy przechodzą do etapu samooceny, udzielaj im pomocy (zwłaszcza przy identyfikacji błędów).

3. Spośród chętnych uczniów (którzy zgadzają się na publiczne odczytanie prac) wybierz dwie/trzy interpretacje, przeczytaj i udziel ustnej informacji zwrotnej według schematu:

  • Co było mocną stroną pracy?
  • Jakie błędy pojawiły się?
  • Jak można poprawić błędy?
  • O czym warto pamiętać w przyszłości?



Staraj się angażować uczniów do formułowania kolejnych elementów informacji zwrotnej.

4. Podsumowanie zajęć: zachęć uczniów do odniesienia się do celów lekcji i skomentowania stopnia ich realizacji. Zaproś do uzupełnienia schematu „kosz i walizka” umieszczonego na tablicy/na flipcharcie (jeśli nie znasz, więcej tu). Skomentuj ich wnioski.

5. Dla chętnych – kontynuacja wątku w domu: uczniowie odpowiadają na pytanie kluczowe i/lub tworzą „pozytywne wydzieranki” (takie jak tu).

 


  NATALIA BOSZCZYK
– Jest absolwentką filologii polskiej i psychologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Ukończyła także Szkołę Trenerów Młodzieżowych. Na co dzień uczy języka polskiego w gimnazjum i liceum, prowadzi zajęcia z psychoedukacji, koordynuje program rozwoju uzdolnień i pełni też funkcję mentora w kursach internetowych Centrum Edukacji Obywatelskiej.

 

Katarzyna

Autorka bloga